Thuật ngữ
Đóng dấu chìm AI (watermark)
Đóng dấu chìm AI là việc gắn một dấu hiệu ẩn vào văn bản, ảnh, âm thanh hay video do AI tạo ra để máy móc nhận biết đó là nội dung nhân tạo. SynthID của Google và chuẩn C2PA là hai cách phổ biến nhất. Hữu ích nhưng không phải lúc nào cũng đáng tin.
Khi ảnh, giọng nói và video do AI tạo ra trở nên khó phân biệt với hàng thật, câu hỏi tự nhiên là: làm sao biết được? Đóng dấu chìm là câu trả lời kỹ thuật chính. Công cụ tạo nội dung sẽ giấu một tín hiệu ngay trong chính nội dung đó, ví dụ các họa tiết trong điểm ảnh hoặc âm thanh mà tai người không nghe ra, hoặc gắn kèm phần thông tin có chữ ký số ghi lại cách tập tin được tạo. SynthID của Google làm theo cách thứ nhất cho ảnh, âm thanh và văn bản từ các mô hình của họ; chuẩn C2PA “Content Credentials”, có Adobe, Microsoft, OpenAI và nhiều bên khác hậu thuẫn, làm theo cách thứ hai. Đạo luật AI của EU cũng đi theo hướng này, yêu cầu nội dung do AI tạo phải để máy nhận diện được.
Đây là phần thật lòng, vì khả năng của dấu chìm thường bị thổi phồng: nó hoạt động tốt nhất khi nội dung đi thẳng từ công cụ tạo đến người xem. Cắt ảnh, nén lại, chụp màn hình hay đưa qua một công cụ khác đều có thể làm yếu hoặc xóa mất dấu, còn các công cụ phát hiện nội dung không có dấu chìm thì kém tin cậy. Vậy nên hãy coi dấu chìm là bằng chứng khẳng định (“cái này do AI tạo”), nhưng đừng bao giờ coi việc thiếu dấu chìm là bằng chứng cho thấy nội dung là thật. Với deepfake nhắm vào bạn, thói quen kiểm chứng vẫn ăn đứt công nghệ phát hiện.
Bạn gặp thuật ngữ này ở đâu
- Nhãn “Thông tin AI” hay “Content Credentials” trên ảnh ở Facebook, YouTube và LinkedIn
- Thông báo SynthID của Google trên ảnh và âm thanh do Gemini tạo
- Máy ảnh và phần mềm chỉnh sửa (Adobe, Leica) gắn kèm thông tin nguồn gốc tập tin